تشخیص ایدز با آزمایش cbc

human immunodeficiency virus (HIV) ویروسی است که به سلول‌های سیستم ایمنی به‌­ویژه CD4، آسیب زده و توانایی­ بدن در مبارزه با انواع عفونت­ و بیماری‌­ها را پایین می­آورد. درصورتی­‌که بیماری تشخیص داده نشود، ویروس تکثیر شده و موجب تخریب سلول‌­های بیشتری می­‌شود که درنهایت، وضعیتی جدی به‌­نام ایدز یا سندرم نقص ایمنی اکتسابی را به‌­وجود می‌­آورد. در این مرحله از بیماری، سیستم­‌ایمنی به­‌شدت ضعیف شده و فرد درمعرض ابتلا به انواع عفونت‌­ها قرار می‌­گیرد. از آنجایی که این ویروس به DNA سلول­‌های میزبان وارد می­‌شود، درمان قطعی برای این اختلال وجود ندارد و درحال حاضر امکان حذف آن از بدن نیست؛ اما پیشرفت قابل­‌توجهی در رابطه با داروهای مرتبط صورت گرفته است. امروزه با تشخیص و درمان به­‌موقع، اغلب افراد HIV مثبت می­‌توانند طول‌­عمری طبیعی داشته و با وجود ویروس در بدن خود، سال‌­ها زندگی کنند. اچ آی وی از طریق خون، مایعات واژن و رکتوم، مایع انزالی و شیر مادر منتقل می­‌شود (1).

علائم بیماری

در برخی افراد، حدود 2 تا 4 هفته پس از آلوده ­شدن به ویروس، علائمی مشابه با آنفولانزا ایجاد می‌­شود. این مرحله از بیماری که عفونت حاد HIV نام دارد، ممکن است چندهفته ادامه پیدا کرده و عوارضی ازجمله موارد زیر را ایجاد ­کند:

-       تب  

-       سردرد

-       دردهای عضلانی و درد مفاصل

-       راش یا بثورات پوستی

-       گلو درد و زخم‌­های دردناک دهان

-       غدد لنفاوی متورم که عمدتا در گردن دیده می­‌شوند

-       اسهال

-       کاهش وزن

-       سرفه

-       عرق شبانه (2)

درجه بروز این نشانه­‌ها از ملایم تا شدید متغیر بوده و حتی در برخی از مبتلایان دیده نمی‌­شود. در ادامه، علائم برطرف شده و فرد وارد مرحله دوم بیماری یا تاخیری بالینی می‌­شود؛ وضعیتی که ویروس در بدن حضور دارد اما علامتی ایجاد نمی‌­کند. این مرحله ممکن است تا سال‌­ها (معمولا 8 تا 10 سال) ادامه پیداکند و در این مدت، فرد کاملا سالم بنظر می­‌رسد اما امکان انتقال ویروس به دیگران وجود دارد. درصورتی­‌که شخص تحت درمان قرار نگیرد، سیستم­‌ایمنی به‌­شدت آسیب دیده و مرحله نهایی بیماری یا ایدز رخ می‌­دهد. در این مرحله، بدن در ریسک ابتلا به بیماری‌­های ساده‌­ای قرار می‌­گیرد که پیشتر توانایی مبارزه با آن‌ها را داشته است. سندرم نقص ایمنی اکتسابی، می­‌تواند با ظهور علائمی ازجمله موارد زیر همراه باشد:

-       عرق کردن

-       لرز

-       تب مکرر

-       اسهال مزمن

-       غدد لنفاوی متورم

-       لکه‌­های سفید مداوم یا ضایعات غیرعادی روی زبان یا دهان

-       خستگی مداوم و غیر قابل­توضیح

-       ضعف

-       کاهش وزن

-       بثورات یا برجستگی­های پوستی  (2)

همانطور که پیشتر اشاره شد، نکته کلیدی در این بیماری تشخیص به‌­موقع است که بر افزایش طول عمر فردِ مبتلا به­‌شدت موثر می­‌باشد. بنابراین اگر فکر می‌­کنید که ممکن است به این ویروس آلوده شده باشید، نیاز است آزمایش­‌های مربوطه را پیگیر شوید.

تشخیص ایدز با آزمایش cbc

complete blood count (CBC) یا تست شمارش کامل خون، آزمایشی است که شمار تعدادی از فاکتور­های خون شامل گلبول‌­های سفید، گلبول‌­های قرمز و پلاکت‌­ها را در خون اندازه‌­گیری می­‌کند. این تست کاربردی در تشخیص قطعی HIV ندارد و فقط می‌­تواند به‌­عنوان عامل کمکی در بررسی نشانه‌­هایی از بیماری موثر باشد.

معمولا از آزمایش cbc در بررسی وضعیت فرد مبتلا به HIV و روند پیشرفت بیماری استفاده می‌­شود. تفسیر فاکتور­های اندازه‌­گیری شده در این آزمایش (در فرد HIV مثبت) به شرح زیر است:  

-       تعداد گلبول‌­های سفید: این سلول­‌ها درمغز استخوان تولید شده و نقش مهمی در مقابله بدن با عوامل بیماری‌­زا دارند. معمولا افزایش این فاکتور، نشان‌­دهنده نوعی عفونت در بدن است؛ اما کاهش تعداد گلبول­‌های سفید، بیانگر نوعی اختلال می‌باشد که مغز استخوان را تحت‌­تاثیر قرار داده و تولید این سلول­‌ها را کاهش داده ­است. ممکن است کاهش تعداد سلول­‌های سفید خونی  در اثر استفاده از داروهای بیماری ایدز که باعث سرکوب مغزاستخوان می‌­شوند یا بیماری­‌های مرتبط با اچ آی وی که سلول‌­های خونی را تحت تاثیر قرار می‌­دهند نیز ایجاد شود.

-       تعداد گلبول­‌های قرمز: RBC‌ها مسئول انتقال اکسیژن در خون می‌باشند و مقادیر پایین آن‌ها، بیانگر نوعی آنمی است؛ شرایطی که گلبول‌­قرمزکافی برای انتقال اکسیژن به بافت‌­های مختلف وجود ندارد. آنمی یک عارضه­‌جانبی معمول برای داروهای اچ آی وی است که باعث سرکوب مغز استخوان می­‌شوند. این اختلال می‌­تواند درنتیجه‌­ی تعدادی از عفونت‌­های فرصت­‌طلب در ایدز نیز دیده شود. در مقابل، افزایش غیرطبیعی RBC ، پدیده­ای نادر در عفونت HIV است که در اثر درمان جایگزینی تستوسترون رخ می‌­دهد. 

-       تعداد پلاکت­‌ها: پلاکت، فاکتور­خونی است که در انعقاد نقش دارد. معمولا افزایش سطح این ترکیب، مشکل بزرگی ایجاد نمی‌‌کند اما مقادیر پایین آن می‌­تواند خطرناک باشد.Thrombocytopenia  یا افت شمار پلاکت، با عفونت­‌های اچ آی وی به‌­ویژه در افرادی که در مراحل پیشرفته بیماری قرار دارند، مرتبط است. در 5 تا 15 درصد از افرادِ HIV مثبت، ترومبوسیتوپنی اولین نشانه­ از حضور ویروس محسوب می‌­شود. درکنار بیماری‌­های فرصت‌­طلب، برخی از داروها نیز می‌توانند باعث کاهش تعداد پلاکت خون شوند(44)

بنابراین می­توان از CBC نه برای تشخیص بیماری ایدز، بلکه برای نظارت بر روند پیشرفت آن استفاده کرد. برای بررسی ابتلا یا عدم ابتلای فرد به ویروس HIV، می­توان از آزمایش­‌های متعدد دیگری بهره برد. بسته به نوع آزمایش، ممکن است شخص چند روز تا چندهفته برای دریافت نتایج منتظر بماند؛ درحالی‌که تست­های سریع اچ‌آی‌وی می‌توانند طی 20 دقیقه وضعیت فرد را مشخص کنند. سه ­نوع اصلی از این آزمایش‌­ها وجود دارد:

·       آزمایش­ مبتنی بر آنتی‌­بادی: زمانی‌­که بدن درمعرض عامل خارجی قرار می‌­گیرد، سیستم ایمنی شروع به ترشح پروتئین‌­هایی به‌­نام آنتی‌­بادی می‌­کند که در ازبین بردن عوامل بیماری‌­زا نقش دارند. در این تست،­ آنتی‌­بادی‌­های ترشح­‌شده علیه ویروس HIV در خون یا بزاق فرد سنجیده می‌­شوند. البته توانایی تشخیص ویروس، بلافاصله پس از ورود آن به بدن وجود ندارد و نیاز است مدت زمانی سپری شود تا سطح آنتی­‌بادی­ به میزان قابل قبولی برسد.

·       آزمایش­ مبتنی بر آنتی­‌ژن/ آنتی‌­بادی: در این تست،­ آنتی­‌بادی و آنتی­‌ژن‌های HIV همراه­ باهم در خون سنجیده می‌­شوند. آنتی‌­ژن بخشی از ویروس است که باعث تحریک سیستم  ایمنی می‌­شود. معمولا این آزمایش می­‌تواند ویروس را در عرض 2 تا 6 هفته پس از عفونت تشخیص دهد و از رایج‌­ترین انواع آزمایش اچ آی وی است.

·       بررسی تعداد ویروس HIV: میزان ویروس موجود در بدن را  اندازه­‌گیری می‌­کند که می‌­تواند بلافاصه پس از قرار گرفتن فرد در معرض بیماری مورد استفاده قرار بگیرد و نیاز به گذشت زمان نیست، اما به‌­شدت گران است و معمولا کاربرد عمومی ندارد. اغلب از این تست برای بررسی روند بیماری در فرد مبتلا استفاده می­‌شود. (3)

درصورتی که جواب آزمایش اولیه مثبت باشد، تست­‌های تشخیصی بعدی برای اطمینان بیشتر انجام می‌­شوند.

 

منابع:

1. https://www.healthline.com/health/hiv-aids

2. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/hiv-aids/symptoms-causes/syc-20373524

3. https://medlineplus.gov/lab-tests/hiv-screening-test/

4. https://www.verywellhealth.com/white-blood-cell-counts-hiv-tests-49353#:~:text=Summary,an%20infection%20or%20drug%20toxicity.

تاریخ انتشار : دهم خرداد ۱۴۰۱

مشاهده جزییات و خرید اینترنتی انواع کیت کیت هپاتیت B و C کیت ایدز


مقاله های مرتبط